Tất định, tiền định, tự do ý chí và cách các triết gia Đông Tây trả lời câu hỏi đời người do ai định.
Định mệnh & tự do ý chí
Thuyết tất định cho rằng mọi sự kiện là hệ quả tất yếu của quá khứ cộng quy luật tự nhiên. Laplace năm 1814 hình dung một trí tuệ biết hết thì thấy trước tương
Định mệnh & tự do ý chí
Tự do ý chí có ba lập trường lớn: tất định cứng phủ nhận, tự do luận khẳng định, thuyết tương thích cho rằng tự do và tất định cùng đúng. Đa số triết gia chọn p
Định mệnh & tự do ý chí
Thí nghiệm Libet 1983 thấy điện thế sẵn sàng dâng trước cảm giác muốn cử động khoảng 350 mili giây. Nhưng ý nghĩa còn tranh cãi lớn, Schurger 2012 diễn giải khá
Định mệnh & tự do ý chí
Tiền định là giáo lý cho rằng Thiên Chúa định trước ai được cứu rỗi. Augustine phát triển, Calvin đẩy tới tiền định kép; Công giáo và phái Arminius hiểu khác.
Định mệnh & tự do ý chí
Phi mệnh là ba thiên trong sách Mặc Tử bác thuyết có mệnh: giàu nghèo, trị loạn do người làm ra, không do số định. Mặc Tử xét học thuyết bằng tam biểu.
Định mệnh & tự do ý chí
Amor fati nghĩa là yêu số phận: theo Nietzsche, không chỉ chịu đựng mà khẳng định mọi điều đã xảy ra, không muốn gì khác đi. Đó không phải cam chịu mà là sáng t
Định mệnh & tự do ý chí
Theo Sartre, tồn tại có trước bản chất: con người không có số phận viết sẵn, buộc phải chọn và chịu trách nhiệm. Đổ hết cho số phận là một kiểu tự lừa dối mình.
Định mệnh & tự do ý chí
An thời xử thuận nghĩa là yên với thời, theo lẽ thuận thì buồn vui không lọt vào lòng. Trang Tử gõ chậu hát khi vợ mất vì xem sống chết là vòng biến hoá như bốn
Định mệnh & tự do ý chí
Mưu sự tại nhân, thành sự tại thiên: tính việc ở người, thành việc ở trời. Câu nổi tiếng qua hồi 103 Tam quốc diễn nghĩa, nhưng trận lửa hang Thượng Phương là h
Định mệnh & tự do ý chí
Nhân định thắng thiên là ý con người thắng được số trời. Câu không gán chắc cho ai; ý gần nhất có trong Sử ký và Tuân Tử. Người Việt vừa tin số vừa tin có chí t
